Is chasing wealth a burden or a blessing?
Image of the Ty Huu: mythical creature with a dragon head and lion body
I opened the gift box.
Inside was a pendant carved from pale green stone, shaped like a lion poised to pounce. Its eyes were wide and fierce and its body was muscular. Tucked beside it was a handwritten note:
"Congrats on the new job, bestie! Go and get rich!"
Besides the congratulations, my friend had drawn little dollar bills flying through the air.
I laughed. The sentiment was sweet.
I immediately texted her. "Thanks! The Tỳ Hưu looks so cute. I'll wear it for my first day of work."
After six years of studying, surviving deadlines, exams, and the occasional existential crisis, I was finally starting my first proper grown-up job. It was finally time for me to become a successful girlboss and unleash all the wealth-attracting powers of the Tỳ Hưu.
As I held the pendant between my fingers, I couldn't help but remember the first time I encountered a statue of the fierce-looking animal. I asked my mum:
"What does it do?"
"It brings wealth."
Then she told me the story.
According to legend, the Tỳ Hưu committed an offence in Heaven. As punishment, the Jade Emperor sealed its rectum. From that day onward, the creature could eat, but never release. Over time, people reframed the Tỳ Hưu’s punishment into a blessing. The Tỳ Hưu became known as a guardian of wealth because it could swallow gold, silver, and jewels without ever losing them.
Despite my mum’s laughter, I carried that worry for the Tỳ Hưu until this day. After all, if the Jade Emperor meant to punish the Tỳ Hưu, its endless consumption was meant to be a burden, not a blessing. Surely there would come a day when it grew tired of eating another gold coin. What would the Tỳ Hưu do when centuries of swallowed treasure begin to feel less like abundance and more like burden?
If this were indeed the Tỳ Hưu's fate, I couldn't help but wonder how the creature’s endless accumulation became a principle we so often use to guide our own lives. We save, invest, and try to protect our wealth. We tell ourselves we'll start giving when we're comfortable. Yet comfort always seems just out of reach: we're too short on money to donate, too hesitant to spend generously on a friend's birthday, and a little too tempted by the lower prices of large corporations over supporting local businesses. Even as we become more comfortable, the same rule continues to occupy our minds: save, protect, and hold on to what we have, much like the Tỳ Hưu guarding its wealth.
We wait for the magical moment called "enough", telling ourselves that once we reach it, we will be less frugal with others, more generous with our time, money, and resources. Yet, that day never seems to arrive, because the definition of “enough” shifts each time we get closer to it. Like the Tỳ Hưu, we continue accumulating one paycheck after another, one achievement after the next, each milestone quickly giving way to a new goal on the horizon.
This goes against everything we observe in nature. Rivers do not cling to their water but allow it to flow out to the sea. Clouds gather moisture only to release it again as rain, and trees spend months growing leaves knowing they will one day have to let them fall when winter arrives. Even our own bodies follow this rhythm. We inhale oxygen because we need it to survive, yet we do not spend our lives desperately holding onto every inhale. In fact, if we were only capable of inhaling without exhaling, we would surely die. Survival has never depended solely on accumulation; it depends just as much on our ability to let go.
Rather than seeing the Tỳ Hưu as a guardian of wealth, I came to see it as a symbol of abundance, embodying the belief that there will always be enough. If the Tỳ Hưu pendant around my neck is already drawing wealth towards me, then perhaps I do not need to guard every dollar that passes through my hands. After all, rivers do not become empty simply because they flow into the sea. In my life, opportunities, kindness, support, and generosity will find their way back to me, just as rivers are replenished by rain after their waters have flowed out to sea. Perhaps that means sharing a small part of my first pay cheque with a charity I care about, or choosing to try out the new local café that has just opened. As I fastened the pendant on my neck, I am reminded that wealth that is allowed to flow does not disappear, it only becomes part of a cycle that eventually returns to us in ways we rarely expect.
Hai Anh Le
Tôi mở món quà nhỏ ra.
Bên trong là một mặt dây chuyền được khắc từ viên đá xanh nhạt, có hình dáng giống như một con sư tử đang chuẩn bị vồ. Đôi mắt nó to, dữ tợn, thân mình rắn rỏi và mạnh mẽ. Nằm bên cạnh là một mảnh giấy viết tay nho nhỏ:
“Chúc mừng có công việc mới nha, bạn yêu! Mau mau đi làm giàu đi!”
Bên cạnh dòng chúc mừng, bạn tôi còn vẽ thêm mấy tờ tiền đang bay lả tả trên trời.
Tôi bật cười. Dễ thương ghê.
Tôi lập tức cầm điện thoại lên nhắn cho nó: “Cảm ơn nha, cái dây chuyền Tỳ Hưu dễ thương quá. Để tôi đeo nó vào ngày đầu tiên đi làm cho may mắn.”
Sau sáu năm học hành miệt mài, vượt qua bao nhiêu deadline, kỳ thi, và thỉnh thoảng là vài cơn khủng hoảng hiện sinh tuổi hai mươi, cuối cùng tôi cũng bắt đầu công việc “người lớn” đầu tiên của mình. Cuối cùng thì đã đến lúc tôi trở thành một girlboss thành công, tận dụng hết năng lượng hút tiền hút của của con Tỳ Hưu này.
Ngắm nghía dây chuyền giữa các ngón tay, tôi chợt nhớ đến lần đầu tiên mình nhìn thấy tượng của con vật có vẻ ngoài dữ tợn này.
“Con gì vậy mẹ?”
“Con Tỳ Hưu đó con.”
“Nó làm gì vậy ạ?”
“Nó mang lại tiền bạc và sự giàu có cho con người đấy.”
Rồi mẹ tôi kể cho tôi nghe câu chuyện về Tỳ Hưu.
Theo truyền thuyết, Tỳ Hưu từng phạm lỗi trên thiên đình. Để trừng phạt nó, Ngọc Hoàng đã bịt kín hậu môn của nó lại. Từ đó trở đi, con vật này chỉ có thể ăn vào, nhưng không thể thải ra được nữa. Qua năm tháng, con người biến hình phạt ấy thành một điều may mắn. Tỳ Hưu trở thành linh vật giữ của, bởi nó có thể nuốt vàng, bạc, châu báu, ngọc ngà mà không bao giờ để thất thoát.
“Vậy bụng nó có bị đầy hơi không mẹ, nếu nó cứ ăn mãi như vậy?”
Mẹ tôi bật cười, chắc không hiểu nổi vì sao con mình lại tưởng tượng ra một cảnh kỳ quặc như thế: một con Tỳ Hưu cứ lang thang khắp nơi, ngoạm hết đồng vàng này đến viên ngọc khác, ngày này qua ngày khác.
Mẹ tôi thì cười, còn tôi thì vẫn cứ âm thầm lo cho con Tỳ Hưu mãi đến tận bây giờ. Rốt cuộc, Ngọc Hoàng muốn trừng phạt nó, chứ có ban phúc cho con Tỳ Hưu đâu? Chắc chắn rồi cũng sẽ có ngày con Tỳ Hưu mệt mỏi vì phải suốt ngày nuốt vàng nuốt bạc. Nó sẽ làm gì khi hàng thế kỷ của cải chất đầy trong bụng nó bắt trở nên nặng nề hơn sức chịu đứng của nó?
Nếu đó thật sự là số phận của Tỳ Hưu, tôi không khỏi tự hỏi vì sao sự tích trữ vô tận ấy lại trở thành một nguyên tắc mà chúng ta thường dùng để định hướng cuộc sống của chính mình. Chúng ta tiết kiệm, đầu tư, để dành, cố gắng bảo vệ tài sản của mình. Chúng ta tự nhủ rằng khi nào mình “thoải mái hơn” thì mình sẽ bắt đầu cho đi. Nhưng cái cảm giác thoải mái ấy lúc nào cũng như đang nằm ngoài tầm với: mình chưa đủ tiền để quyên góp, vẫn hơi tiếc khi mua một món quà tử tế cho sinh nhật bạn, và vẫn dễ bị cuốn theo giá rẻ đưa ra bởi những tập đoàn lớn trong thị trường thương mại hơn là ủng hộ những cửa hàng ‘local’ bé bé xinh xinh. Ngay cả khi cuộc sống đã dư dả hơn, cái nguyên tắc ấy vẫn bám riết trong đầu: phải tiết kiệm, phải bảo vệ, phải giữ thật chặt những gì mình có, giống như con Tỳ Hưu canh giữ của cải trong bụng nó.
Chúng ta cứ chờ một khoảnh khắc kỳ diệu gọi là “đủ”, tự nhủ rằng khi đạt đến đó, mình sẽ bớt dè sẻn hơn với người khác, rộng rãi hơn với thời gian, tiền bạc và nguồn lực của mình. Thế nhưng ngày đó dường như chẳng bao giờ đến, bởi định nghĩa của “đủ” lại thay đổi mỗi khi ta tiến gần đến nó. Giống như Tỳ Hưu, chúng ta tiếp tục tích lũy hết tháng lương này đến tháng lương khác, hết thành tựu này đến thành tựu tiếp theo. Mỗi cột mốc vừa đạt được đã nhanh chóng nhường chỗ cho một mục tiêu mới ở phía trước.
Điều đó có vẻ đi ngược lại với tất cả những gì ta quan sát được trong tự nhiên. Dòng sông không ôm khư khư lấy nước của mình, mà để nước chảy ra biển. Mây tụ hơi ẩm rồi lại buông xuống thành mưa. Cây cối dành nhiều tháng để đâm chồi nảy lộc chỉ để đến mùa đông buông hết bộ “lá” của mình. Ngay cả cơ thể chúng ta cũng vận hành theo nhịp điệu ấy. Ta hít ô-xi vào để sống, nhưng ta đâu dành cả đời để cố giữ chặt từng hơi thở đó. Thật ra, nếu ta chỉ có thể hít vào mà không thể thở ra, chắc chắn ta sẽ không thể sống được. Sự sống chưa bao giờ chỉ phụ thuộc vào việc tích lũy. Nó cũng phụ thuộc rất nhiều vào khả năng buông ra.
Thay vì nhìn Tỳ Hưu như một linh vật giữ của, tôi bắt đầu nhìn nó như một biểu tượng của sự đủ đầy, của niềm tin rằng tôi sẽ luôn có đủ. Nếu con Tỳ Hưu trên cổ tôi đã đang giúp tôi thu hút tài lộc, có lẽ tôi không cần phải canh giữ từng đồng trong túi tôi nữa. Dù sao thì sông cũng đâu trở nên cạn kiệt chỉ vì nước chảy ra biển. Tôi biết rằng, trong cuộc sống, sẽ còn rất nhiều cơ hội, lòng tốt, sự giúp đỡ và sự rộng lượng đến với tôi, giống như dòng sông được mưa bồi đắp sau khi nước đã xuôi ra biển.
Ngẫm được điều đó rồi, tôi tự nhủ rằng bản thân sẽ trích một phần nho nhỏ từ tháng lương đầu tiên để gửi đến một tổ chức từ thiện mà tôi quan tâm. Hoặc rủ bạn bè đi thử quán cà phê ‘local’ mới mở. Hoặc mua một món quà nhỏ xinh cho người mình thương.
Sự thật là, nếu chúng ta cho phép sự “giàu có” được lưu chuyển, nó sẽ không bao giờ biến mất. Những của cải vật chất chúng ta cho đi sẽ hoà vào một phần của một vòng tuần hoàn, rồi một ngày nào đó sẽ quay lại với chúng ta thật bất ngờ thôi.
Hải Anh Lê